Φιλομένα

Σκηνοθεσία: Στίβεν Φρίαρς 2013 – Αγγλία 98′

Παίζουν: Τζούντι Nτεντς, Στιβ Κούγκαν, Σόφι ΚένΈντι Κλαρκ

Κύριε Φρήαρς,
Ως σκηνοθέτης και ως άνθρωπος που αγαπά από μικρός το σινεμά, σας γνωρίζω από παλιά. Μου μάθατε πράγματα για τον ρατσισμό και την ομοφυλοφιλία στο “Ωραίο μου Πλυντήριο” (1985), με φορέα τον υπέροχο Ντάνιελ Ντέι Λιούις σε έναν από τους πρώτους του ρόλους. Συμπάθησα τα πάθη του Τζό Όρτον στο υπέροχο “Prick up your ears”(1987), με μαγέψατε με τη δεξιοτεχνία σας στην ανάλυση των παιχνιδιών του πόθου και των μασκών που φοράμε για να κατακτήσουμε τον άλλον, στις “Επικίνδυνες σχέσεις”(1988).
Από το 2000 και μετά στραφήκατε σε πιο ανάλαφρο σινεμά και αφήσατε στην άκρη τα αιχμηρά κοινωνικά σχόλια. Μετά το “Cherry” (2009) με κάνατε και γέλασα με την πολύ καλή κομεντί “Η επεισοδιακή επιστροφή της Ταμάρα Ντρού” (2010) που και εδώ αναλύετε το γεμάτο με πόθο βλέμμα των ανδρών για την όμορφη Ταμάρα, καθώς και τις νευρώσεις λογοτεχνίζοντων-ψευτο-διανοουμένων.
Θα μου επιτρέψετε όμως να εκφράσω τις έντονες αισθητικές και ιδεολογικές μου διαφορές για το πως χειριστήκατε ενα πραγματικό γεγονός, το δράμα της Ιρλανδής Νοσοκόμας Φιλομένας, στην τελευταία σας ταινία “Φιλομένα”(2013).
Σας παρήγγειλαν να γυρίσετε σε ταινία το δράμα της Φιλομένα που το 1952 ο πατέρας της, από την ντροπή του επειδή είχε μείνει έγκυος χωρίς να παντρευτεί, την πέταξε σε ένα μοναστήρι. Εκεί έμεινε για 4 χρόνια δουλεύοντας, γέννησε ένα γιό, τον οποίον οι μοναχές τον πούλησαν σε ένα ζευγάρι εύπορων Αμερικάνων για 1.000 λίρες. Η Φιλομένα, όντως Καθολική, κάτω από το βάρος της αμαρτίας(του σεξ και της γέννας) μεγάλωσε, παντρεύτηκε έκανε παιδιά και για 50 ολόκληρα χρόνια κρατούσε μυστικό αυτό το γεγονός. Δεν ξέχασε ποτέ το γιό της και κάποια στιγμή αποφάσισε να τον ψάξει.
Κύριε Φρήαρς, με αυτό το υλικό στα χέρια σας θα μπορούσατε να κάνετε μια καταπληκτική ταινία καταγγελίας της Καθολικής εκκλησίας. Αντί για αυτό όμως εσείς κάνατε μία ρόουντ δραμεντί( έτσι χαρακτήρισε την ταινία κάποιος κριτικός) σχεδόν ανάλαφρη. Αντί να επικεντρωθείτε στα γεγονότα επικεντρωθήκατε στα συναισθήματα και τις συγκρούσεις της Φιλομένα(Τζούντυ Ντέντς) και απλώς ως αντίστιξη, βάλατε απέναντι της ένα ντροπαλό Άθεο δημοσιογράφο, πρώην κυβερνητικό εκπρόσωπο του Μπλερ που σκέφτεται για να πει τη γνώμη του στη Φιλομένα(Στήβ Κούγκαν, στο ρόλο του Μάρτιν Σίξτιθ που είναι και το όνομα του πραγματικού δημοσιογράφου που έγραψε το βιβλίο για τη Φιλομένα). Και πού αυτό κύριε Φρήαρς; Στη χώρα της Αθεΐας, όπως λέτε ότι είναι η Αγγλία στη συνέντευξή σας στο Νίκο Φένεκ Μικελίδη.
Η ταινία σας διηγείται το παρόν( η αναζήτηση του γιού της Φιλομένα) και συγχρόνως με φλας μπακ αυτά που έζησε). Εντάξει, έχετε μία χρονική ισορροπία ανάμεσα στις δύο ιστορίες, αλλά μέχρι εκεί. Τα πάντα στην ταινία δομούνται με επικίνδυνες σκηνές τις αλλαγές στη διάθεση της Φιλομένας.
Στη χώρα της Αθεΐας κύριε Φρήαρς βάζετε την Φιλομενα να αποκαλεί “μαλάκα” τον Μάρτιν όταν τολμά να τις πει ότι δεν πρέπει να εξομολογηθεί εκείνη αλλά η Καθολική εκκλησία με τόσα εγκλήματα που έκανε.
Η Φιλομένα λέει στον Μάρτιν ” πώς να μην πιστεύω ότι το σεξ που το χάρηκα είναι αμαρτία, αφού δεν ήξερα πού είναι καν η κλειτορίδα μου; ” με τη χλιαρή αντίδραση του Μάρτιν(“Άτιμοι Καθολικοί”), αν είναι δυνατόν, με φόντο τα καταπράσινα Ιρλανδικά λιβάδια. Ευτυχώς, κύριε Φρήαρς που δεν βάλατε και προβατάκια να τριγυρίζουν πίσω από τους ήρωες.
Αντί να επικεντρωθείτε στην Αλήθεια και το βάθος της κύριε Φρήαρς, τη δημοσίευση του άρθρου στην εφημερίδα, αμυδρά, την παρουσιάζετε ως εκμετάλλευση της ιστορίας της. Αυτός είναι ο λόγος που δεν μαθαίνουμε ποτέ τι γράφει και με ποιο τρόπο, αυτό το άρθρο.
Στο φινάλε της ταινίας, όταν αποκαλύπτεται ότι οι μοναχές εμπόδιζαν τόσα χρόνια τη Φιλομένα να βρει το γιό της, παίρνετε τη θέση της Συγχώρεσης από τη Φιλομένα και η αντίδραση, τα επιχειρήματα, η Αλήθεια του Άθεου Μαρτιν, μπαίνουν στο περιθώριο, σαν εκδηλώσεις του μίσους.

Υ.Γ 1 : Θέλω να σας γράψω εν κατακλείδι κύριε Φρήαρς ότι αν ήμουν παραγωγός αυτού του σεναρίου θα προτιμούσα να το αναθέσω στον Κέν Λόουτζ και όχι σε εσάς.
Υ.Γ2 : Ίσως πριν κάνετε αυτή την ταινία θα έπρεπε να δείτε την παλαιότερη ταινία με το ίδιο θέμα, του 2002, του Peter Mullan «The Magdalene Sisters».
Υ.Γ 3: Γνωρίζω ότι η ταινία σας ήταν υποψήφια για πολλά όσκαρ( ανάμεσα σε αυτό και του σεναρίου). Η γνώμη μου είναι ότι η ταινία σας είναι άξια μόνο για το Οσκαρ ηθοποιίας και εκείνο της μουσικής επένδυσης που έπαιζε μεγάλο ρόλο στο ρυθμό της.